Heel langzaam komt de lente dichterbij. Het weer wordt zachter, de zon gaat meer schijnen, we gaan plots ons huis grondig poetsen (zou ik ook eens moeten doen), we komen weer wat vaker buiten en we genieten van al die dartelende lammetjes, veulentjes en kuikentjes in de wei.
Maar mama, waar komen die lammetjes eigenlijk vandaan? Uhmmm….

Verpakt onder de naam 'Lentekriebels' geven veel scholen in Nederland deze week, passend bij de leeftijd, lessen over relaties en seksualiteit. De bloemetjes en de bijtjes!
Relaties en seksualiteit? Dat is me nogal een onderwerp! Of nou ja, eigenlijk valt dat dus wel mee, vooral ons (oke, mijn) volwassenbrein zit ons in de weg. De seksuele ontwikkeling van een kind heeft namelijk weinig te maken met hoe wij dit als volwassenen kennen. Ik wil hier dan ook heel luchtig over doen en vind het zogenaamd de normaalste zaak van de wereld. Maar toch merk ik als het puntje bij paaltje komt, ik in de kramp schiet. Wat moet ik zeggen? Welke woorden gebruik ik? En op welke leeftijd zeg ik wat?

Uit onderzoek blijkt dat kinderen die vroeg seksuele voorlichting kregen, gemiddeld later beginnen met seks, vaker voorbehoedsmiddelen gebruiken, minder te maken krijgen met dwang én weerbaarder zijn. Oke! Het is dus ontzettend belangrijk en ik zal hier op korte termijn een keer over moeten beginnen. Als mijn dochter me nou allerlei vragen zou stellen dan kon ik deze beantwoorden, maar helaas doet ze dit maar weinig. Dat ze me niet zo veel vraagt, wil trouwens niet zeggen dat ze er niet mee bezig is. Als ik wacht met seksuele voorlichting tot ze er ooit zelf over begint, ben ik misschien wel te laat. Het is belangrijk een goede en open sfeer te creëren rond dit onderwerp. Owwwww, ik vind dit best wel spannend!

Maar even serieus. Ik ga mijn dochter van 5 toch niet in geuren en kleuren vertellen hoe het allemaal werkt?!? Gelukkig hoeft dit ook niet. Seksuele voorlichting is niet één gesprek waar je samen eens goed voor gaat zitten. Op tv is dit overigens vaak wel zo, meestal met de woorden: ‘I think it’s time for “THE” talk.’ In het echte leven is het een constante herhaling van informatie op verschillende momenten. Zoals "Mama, als de baby eruitkomt scheurt je buik open toch?!" Terwijl ik naar mijn kruis (door de kraamzorg ook wel onderkantje genoemd) wijs zeg ik: "Nee liefje, mijn buik blijft heel (soort van), de baby komt hier uit." I know, lekker vaag. Maar goed, ze fronst haar wenkbrauwen en gaat door met iets anders. Voor dat moment was deze informatie voldoende. Of mijn kleuter die heel hard roept: "Oh nee, zo zie je mijn tieten!" Ik reageer enigszins gechoqueerd: "Tieten? Ow, je bedoeld borsten?! Als je groter wordt, dan krijg je borsten net als mama. Nu zitten daar alleen nog je tepels." Of: "Zijn ze verliefd? Wat doen ze dan?" "Ja, ze zijn verliefd, ze geven kusjes en knuffelen elkaar." Het zijn steeds korte momenten van informatie die haar uiteindelijk een totaal beeld gaan geven over seks, seksualiteit, liefde, verliefdheid, relaties, grenzen, respect, sociale regels etc.

Als je op internet zoekt naar seksuele voorlichting vind je veel informatie over wat passend is bij welke leeftijd van je kind, tips om dit te bespreken en boekjes die hierbij passen. Ik heb er een aantal op een rijtje gezet:

Tips:
• Je kunt niet vroeg genoeg beginnen met seksuele voorlichting.
• Integreer seksuele voorlichting in het dagelijks leven.
• Maak er geen zwaar, beladen onderwerp van. Probeer te achterhalen hoe ver je kind is, zodat je op zijn of haar niveau kunt praten over seksualiteit.
• Neem het initiatief. Stelt je kind nooit vragen over seks of sekseverschillen? Dan kun je er zelf zijdelings over beginnen. Bijvoorbeeld als je twee mensen ziet zoenen op televisie of dieren ziet paren in de wei. Vertel niet te veel in één keer, zorg dat je kind zich veilig voelt als je erover begint en praat positief over seks en relaties.
• Stel seksuele voorlichting niet uit. Kinderen hebben vaak wel al een beeld bij seks, ook al merk je dat als ouder niet.
• Seksualiteit is niet alleen seks! Het omvat ook liefde, verliefdheid en bijvoorbeeld geaardheid.
• Je hoeft niet alle vragen van je kind in detail te beantwoorden. Geef antwoord op de vragen die je kind stelt. Details zijn niet nodig. Weet je een antwoord niet, zoek het dan op en kom er later op terug. Soms wil je iets voor jezelf houden omdat het intiem is. Leg dit dan uit.
• Houd het luchtig. Pak seksuele voorlichting niet te serieus aan. Bespreek het op een speelse en humoristische manier.

Boekjes:
4 t/m 7 jaar: Ik vind jou lief
5 t/m 8 jaar: ‘Nee!’
9 t/m 12 jaar: Ben jij ook op mij?, Het kleine Piemelboek, Het vrolijke Vaginaboekje
Voor volwassenen, over de seksuele ontwikkeling van kinderen: Kleine Mensen, Grote Gevoelens

Ik blijf het een lastig, maar belangrijk onderwerp vinden. Ik zal het echt niet allemaal goed doen en soms moeten zoeken naar woorden en een kindvriendelijke uitleg. Ik probeer alles open en eerlijk met ze te bespreken en hiermee niet te wachten tot ze in de puberteit komen.

Suus Sas woont samen met haar vriend, dochter (5) en zoon (1) in Nijmegen. Ze is stafmedewerker Pedagogiek en blogger bij KION en schrijft elke week over haar belevenissen met (vooral haar eigen) kinderen.