Het komt regelmatig voor dat kinderen die naar de opvang komen, medische zorg nodig hebben. Deze zorg kan variëren van het plakken van pleisters, het toedienen van medicijnen, het voorkomen van allergische aanvallen of soms zelfs het toedienen van (insuline-)injecties. Sommige zorg is complexer dan andere. Sommige kinderen lopen een groter gezondheidsrisico dan anderen. We maken bij medisch handelen daarom onderscheid tussen verschillende situaties en hanteren hiervoor verschillende afspraken.

Zorgen voor kinderen

We vinden het belangrijk dat onze locaties en gastouderopvang toegankelijk zijn. In principe willen we dat alle ouders die bij ons terecht willen, dit ook kunnen. Voorwaarde is dat we een kind de zorg kunnen bieden die nodig is. Hiermee is meteen duidelijk dat er grenzen zijn aan onze toegankelijkheid. Sommige kinderen hebben medische zorg nodig die onze  deskundigheid en mogelijkheden te boven gaat. 

Wij bieden gewone, reguliere kinderopvang. Gecompliceerde medische handelingen horen niet tot de dagelijkse handelingen van  pedagogisch medewerkers of gastouders. Zij hebben hiervoor ook geen opleiding. 

Door het grote aantal kinderen bij een peutergroep, kinderdagverblijf of buitenschoolse opvang is de situatie anders dan thuis of op school. Er zijn genoeg redenen om zorgvuldig af te wegen of we een kind dat medisch risico loopt en medische zorg nodig heeft, hier de zorg kunnen bieden die het nodig heeft. Opvang bij een gastouder kan dan soms een alternatief zijn.

Verschillende soorten medische zorg

Huis-tuin-en-keuken medische zorg

Eenvoudige medische zorg zoals het plakken van pleisters, het verbinden van wondjes en het meten van de lichaamstemperatuur, horen tot de regelmatig terugkerende werkzaamheden van pedagogisch medewerkers en gastouders.

Toedienen van medicijnen

Het toedienen van medicijnen is al minder vanzelfsprekend. We dienen alleen medicijnen toe op verzoek van ouders. Hiervoor vullen ouders een medicijnverklaring in. Dit geldt ook voor homeopathische middelen. We werken met een medicijnverklaring om goed te weten welk medicijn een kind nodig heeft, de dosering en hoe en wanneer het gegeven moet worden. Maar ook om af te kunnen wegen of toediening werkbaar is. In sommige gevallen kost het geven van medicijnen een medewerker zoveel tijd dat de aandacht voor de groep er onder
lijdt. Pedagogisch medewerkers of gastouders beoordelen of toediening werkbaar is. Bij twijfel overleggen zij met de clustermanager of de contactpersoon van het gastouderbureau. 

In sommige gevallen moet een medicijn met behulp van een complexe medische handeling worden toegediend, bijvoorbeeld door het geven van een injectie. In dit geval gaat het om een zogenaamde ‘voorbehouden medische handeling’. Deze mogen we in principe niet uitvoeren. Zie verder bij ‘voorbehouden medisch handelingen’.

Zorg voor kinderen die ernstige medische risico’s lopen

Sommige kinderen lopen een extra groot gezondheidsrisico, zoals kinderen met een ernstige (voedsel)allergie of epilepsie. Bij deze kinderen is een voortdurende alertheid en meer toezicht van pedagogisch medewerkers of gastouders nodig. Ook kan adequaat en doortastend handelen noodzakelijk zijn. 

Of we de benodigde oplettendheid kunnen bieden, hangt af van het risico dat het kind loopt en van de situatie in de groep of bij de gastouder. Zo kunnen we niet altijd voorkomen dat een jong kind met een ernstige notenallergie speelgoed in de mond stopt waar even daarvoor een kind mee speelde dat een boterham met pindakaas at. In een groepssituatie moeten er strikte maatregelen genomen worden of loopt dit kind grotere risico’s.

Voor kinderen die allergisch zijn voor wespensteken geldt dat we goed moeten weten wat te doen als een wesp het kind steekt en dat we van de ouders de benodigde noodmedicatie
krijgen. Uiteraard zorgen we ervoor dat alle medewerkers die met het kind te maken krijgen heel goed weten welk risico het kind loopt en wat te doen in geval van nood.

Of we het verantwoord vinden om een kind dat een ernstig gezondheidsrisico loopt bij ons op te vangen, wegen we per situatie af. Deze afweging is maatwerk en uiteraard betrekken we de ouders hierbij. We vinden het belangrijk dat ouders zich bewust zijn van de mogelijke risico’s. We vragen ouders daarom vooraf een verklaring hierover te ondertekenen.

Voorbehouden medische handelingen

Het komt voor dat kinderen, tijdelijk of structureel, professionele medische zorg nodig hebben. Denk bijvoorbeeld aan het geven van een injectie of het inbrengen van een neus/maagsonde. Deze vorm van medische zorg noemt men ‘voorbehouden medische handelingen’. Alleen artsen of verpleegkundigen mogen deze uitvoeren. Pedagogisch  medewerkers of gastouders kunnen dit in principe niet doen. Kinderen die deze zorg nodig hebben, kunnen we dus meestal niet plaatsen.

Uitzonderingen

Soms is het mogelijk dat iemand van de thuiszorg de benodigde zorg bij de locatie of bij de gastouder komt verlenen. Ook zijn enkele gastouders verpleegkundige, waardoor het  mogelijk is dat zij de nodige extra zorg kunnen bieden. 

En er zijn enkele voorbehouden medische handelingen die pedagogisch medewerkers en gastouders wel kunnen uitvoeren. Sommige handelingen zijn dankzij praktische hulpmiddelen tegenwoordig zo eenvoudig dat een pedagogisch medewerker of gastouder ze snel kan leren. Zo is er het ‘insulinekastje’ voor kinderen met diabetes of de ‘Epipen’ voor kinderen die allergisch zijn voor bijvoorbeeld wespensteken. Voorwaarde is wel dat de pedagogisch medewerkers of gastouder bereid zijn deze handelingen uit te voeren en instructies krijgen van een arts of verpleegkundige. In dit geval tekenen betrokkenen een zogenaamd ‘autorisatieformulier’*
Ouders verklaren schriftelijk dat ze zich bewust zijn van het feit dat ze medische handelingen vragen waartoe medewerkers niet zijn opgeleid. 

Ook in dit geval zorgen we ervoor dat alle medewerkers die met het kind te maken krijgen heel goed weten welke handelingen noodzakelijk zijn en welke pedagogisch medewerkers of gastouders dit doen.

* Voor een Epipen, een noodmedicatie bij wespenstekenallergie, is een autorisatieformulier gewenst maar niet noodzakelijk. In levensbedreigende situaties achten we dat iedereen naar beste vermogen handelt, geautoriseerd of niet.