Samen woorden geven aan emoties

Emoties: vanaf het moment dat we geboren worden zijn ze in ons leven aanwezig. Niet alleen die van onszelf, maar ook die van de mensen om ons heen. Emoties kunnen heel fijn zijn, maar ook best lastig. Als wij dat al vinden, hoe zit het dan met onze kinderen? Pedagogisch coach Suus vertelt er meer over.

We worden niet geboren met de gave om met onze emoties om te kunnen gaan

Dit moeten we leren. Jonge kinderen hebben ons de eerste jaren van hun leven nodig om hun emoties te reguleren. Emoties reguleren betekent dat je je gevoelens kunt herkennen, kunt begrijpen en uiten of bijsturen. Wanneer we een kind helpen een emotie te reguleren, bijvoorbeeld door te knuffelen of woorden te geven aan wat er gebeurt, wordt dit ook wel coregulatie genoemd. Coreguleren betekent dat je je kind ondersteunt bij het herkennen, benoemen en kalmeren van emoties.

Vaak willen we emoties zo snel mogelijk oplossen

Vooral als onze kinderen negatieve emoties ervaren. We troosten onze kinderen en wanneer het niet lukt om hen te “helpen”, voelt dat wel eens frustrerend. Want waarom lukt het me nou niet om mijn kind te kalmeren? En dan zeggen we dingen als: ‘Ah, hier hoef je toch niet om te huilen.’ ‘Ah ja, kus erop. Over, nu is het klaar.’ ‘Nou, zo erg was het toch niet.’ ‘Stop maar met huilen.’ En ook al gebruiken we hierbij onze liefste stem, we helpen onze kinderen niet om uiteindelijk zelf deze emotie te kunnen reguleren. We reageren met deze woorden op het gedrag en gaan voorbij aan de emotie achter het gedrag.

Wat helpt? Het vergroten van de emotiewoordenschat!

Tijdens een congres over kinderen en emoties, werd me weer eens duidelijk hoe belangrijk het is kinderen te helpen woorden te geven aan emoties. Hoe meer woorden een kind kent om emoties onder woorden te brengen, hoe beter het kind de emoties kan herkennen, begrijpen, benoemen en uiten. Hierdoor kan een kind vertellen hoe het zich voelt en waarom het zich zo voelt. Als dat niet lukt, dan uiten kinderen deze gevoelens op een andere manier. Bijvoorbeeld door zich terug te trekken, of juist heel druk en luid te worden.

Er zijn verschillende manieren om de emotiewoordenschat te vergroten

Ook bij de kinderopvang proberen we kinderen te leren wat emoties zijn en hoe ze hiermee om kunnen gaan. Dit doen we bijvoorbeeld op de volgende manieren:

• De emotie van je kind erkennen en verwoorden
  Geef woorden aan de ervaring en de emotie van jouw kind. Die voelt zich hierdoor gezien en gehoord. En leert zo de woorden om de emoties te begrijpen en zelf uit te drukken.
  Bijvoorbeeld: ‘Ik zie dat je boos bent, omdat je nog wat langer wilt blijven. Je stampt en huilt ervan. Klopt dat?’
  
  
• Laat je kind zien hoe je je voelt en vertel dit ook
  Bijvoorbeeld ‘Ik merk dat ik boos ben. Het voelt alsof er een vuurtje in mijn buik zit en ik wil stampen of schreeuwen.’ of ‘Het is me gelukt mijn fietsband te plakken. Ik ben blij. Ik heb een glimlach op mijn gezicht.’
  
  
• Breid basisemoties uit
  Benoem naast de basisemoties (blij, bang, boos, verdrietig) ook de complexere emoties, zoals verlegen, spannend, enthousiast, jaloers. Hiermee kun je de emotiewoordenschat van je kind vergroten.
  
  
• Lees samen met je kind boekjes over emoties
  Hetzelfde boekje vaker voorlezen is daarbij erg belangrijk. Praat samen over wat er in het boek gebeurt. Er zijn veel kinderboeken over allerlei verschillende emoties. Enkele tips:
  - Coco kan het (vanaf ongeveer 18 maanden)
  - Laat maar los Koala (vanaf ongeveer 3 jaar)
  - Het kleurenmonster (vanaf ongeveer 4 jaar)
  - Ridder Tim is een beetje jaloers (vanaf ongeveer 4 jaar)
  - Het grote gevoelenshotel (vanaf ongeveer 5 jaar)