Spelen met schatten uit de natuur

Baby's die wijzen naar overvliegende vogels. Dreumesen die lekker 'rondscharrelen'. Peuters die vol energie de heuvels op rennen en er weer afrollen. En schoolkinderen die bij binnenkomst allerlei natuurschatten in hun jaszakken hebben. Buitenspelen is heerlijk en je vindt er ook nog eens een heleboel mooie materialen. Door het 'open' karakter van deze natuurschatten nodigen ze uit om op zoek te gaan naar mogelijkheden. Ze prikkelen de nieuwsgierigheid en bieden uiteenlopende speelmogelijkheden voor allerlei leeftijden. Alex Hoppers, pedagogisch medewerker bij KION, vertelt er meer over in deze blog.

Alex: "Mijn eigen speelherinneringen gaan altijd over buiten spelen. Of het nu een grijze, zonnige, natte, droge, koude of warme dag was, ik was altijd buiten te vinden. Niet alleen, maar samen met andere buurtkinderen. Het samenhorigheidsgevoel dat heerste: samen op avontuur, grenzen opzoeken, creatieve oplossingen bedenken en soms flink van mening verschillen. Als ik daar nu als professional op terugkijk, zie ik pas hoeveel waarde deze speelervaringen hebben gehad."

Nog steeds kan ik genieten van het buiten zijn met kinderen
"Steentjes, blaadjes, takjes, schelpen, dennenappels, eikels, veren, bloemen. Dingen en materialen die voor ons heel normaal zijn, roepen bij een jong kind veel verwondering op. En ze hebben ook nog eens een hoge speelwaarde! Door het ‘open’ karakter van materialen uit de natuur nodigen ze uit om zelf op zoek te gaan naar mogelijkheden. Ze prikkelen de nieuwsgierigheid en dagen uit tot experimenteren. Naast verwondering bieden ze talloze speelmogelijkheden voor alle leeftijden.

Constructies maken:
Met takjes, stenen, boomschijfjes en dennenappels worden constructies gebouwd. Juist omdat deze vormen allemaal anders zijn, niet gelijk in lengte en breedte en vol hobbels en knobbels zitten, biedt het bouwen extra uitdaging. Dit is goed voor de motorische en zintuiglijke ontwikkeling en stimuleert bovendien de fantasie. Een constructie kan zomaar veranderen in een huis, een boerderij of een garage.

Knutselen:
Natuurschatten zijn ook perfect om mee te knutselen. Van het versieren van een steen of blad met stift tot het maken van slingers of prachtstokken met verf en wol. We verven met een veertje of maken afdrukken in zoutdeeg met dennenappels en bladeren. Zo worden de structuren van het materiaal pas echt zichtbaar. Dit draagt bij aan de creatieve ontwikkeling.

Rollenspellen verrijken:
Speelt je kind graag rollenspellen, bijvoorbeeld als kok met potten en pannen? Voeg dan takjes, gras, geurige kruiden, dennenappels en boomschijfjes toe. Zo kunnen ze met echte materialen 'koken' en krijgt het rollenspel meer diepgang. Rollenspellen helpen kinderen betekenis te geven aan gebeurtenissen in hun omgeving. Daarnaast stimuleren ze het samenspel, wat goed is voor de sociaal-emotionele ontwikkeling: delen, op je beurt wachten, omgaan met een conflict en samen een oplossing bedenken.

Ordenen en sorteren:
Misschien sorteert of ordent jouw kind graag materialen. Natuurschatten lenen zich hier uitstekend voor. Kinderen die dit type spel laten zien, weten vaak al waar het materiaal voor kan dienen, maar zijn nog niet toe aan het spelen van verhalen of rollen. Ze leggen materialen op een rij of maken er een mandala van. Dit spel gaat vaak vooraf aan rollenspelen.

Stimuleren van de zintuiglijke ontwikkeling:
Materialen uit de natuur stimuleren de zintuiglijke ontwikkeling. Sommige voelen zacht aan, andere juist stekelig. Sommige ruiken sterk, andere helemaal niet. Er zijn kleurrijke materialen, maar ook materialen in aardetinten. Sommige voelen koud aan, andere juist warm. Al deze zintuiglijke prikkels en ervaringen dragen bij aan de ontwikkeling van een kind.

Goed kijken en ontdekken:
Het kan zelfs nóg eenvoudiger. Alleen al het bekijken van natuurschatten levert veel moois op. Houd een blaadje tegen het licht en bekijk alle nerven. Vergelijk verschillende blaadjes met elkaar: ze hebben allemaal een andere kleur en vorm. Kriebel met een veer of blaas het veertje van je hand en bekijk hoe het door de ruimte dwarrelt.

Het leren van beestjes:
Wanneer je schatten uit de natuur naar binnen haalt, vind je soms een kleine ‘bewoner’ tussen je verzameling. Sommige kinderen vinden beestjes spannend en willen ze meteen weg hebben. Dit is een mooie kans om te laten zien dat een klein spinnetje alleen maar kriebelt op je hand of misschien zelf ook een beetje bang is. Bij oudere kinderen kun je uitleggen welke bijdrage zo’n beestje heeft in de natuur. Een kleine, verpakte boodschap over hoe we met de natuur – en met elkaar – omgaan."

Bij KION bieden we een mix van spelmaterialen aan
Een belangrijke hiervan is natuurlijk materiaal, zoals in deze blog besproken is. Maar ook open materiaal (wat overigens regelmatig ook natuurlijk is). En echt materiaal, zoals een lepel in de huishoek of een haarborstel in de optuthoek. Zo hebben we een fijne mix aan materialen, die de kinderen volop de mogelijkheid bieden om te ontdekken. Wil je meer weten? Lees ook ons eerdere artikel over betrokken spel.